ben sizi sevdiğimden öptüm
karakutunuzdan
siz beni tutsaklığımdan ısırdınız
birden gümüşün boynunda bir zenci tay
uluyor mu uyuyor mu belli değil
2. gün zarfı
tüm sesleri dağlar kaplar
sonra fütursuzca yırtar
aslı ile sureti arasındaki zambak
kokuyor mu üşüyor mu belli değil
son gün zarfı
meyhanelerin gölgesi düşmüş
perisi çalıntıymış hevesimizin
/y/akıyor zamkı dudaklarınızın
fahişem istanbul
ak bir kâğıda düşmüş
ucunda bulut bir kirpik
batıyor mu sizin de kalbinize
ah olsan da dilini öpsem kardeşim yanni
kastettiğin kerevit mi kerevet mi belli değil
Posta pulları, dünyada ilk kez 06 Mayıs 1840 tarihinde İngiltere'de kullanılmıştır.
Ülkemizde ise 13 Ocak 1863 tarihinde kullanılmaya başlamıştır. Posta pulları
aynı zamanda koleksiyon amacıyla da kullanılmaktadır.
Posta pulları bir ülkenin kültürel, politik, turistik ve ekonomik propagandasını
yapar. Bayrak gibi toprak gibi bağımsızlık sembolüdür. Posta pulları ve
bununla ilgili İlk Gün Zarfı, Özel Gün Damgası,
Posta Kartı ve benzeri maddeleri biriktirmeye FİLATELİ (Pulculuk), bu işi yapan kişiye de FİLATELİST
denir.
Pul Nedir?
Pul, önyüzünde çeşitli resim, şekil veya motifler basılmış, arka yüzüne
özel bir zamk sürülmüş kare, dikdörtgen, üçgen, altıgen, yuvarlak, simetrik
ve asimetrik veya benzeri şekillerde hazırlanmış, çeşitli büyüklüklerde
olabilen, değerli bir kağıttır.
Pulun ön yüzünde, ait olduğu ülkenin adı ve para birimine göre değeri yazılıdır.
Bu değere 'Nominal Değer' denir. Bazı ülke pullarında, ülke adı ve pulun nominal
değeri başka dil ve alfabede de yazılabilir.
Dünyada ilk pul İngiltere de basıldığı için yalnızca İngiliz pullarında devlet adı
yazılı değildir.
Pullar,çeşitli büyüklükteki kağıtlara tabaka halinde değişik baskı yöntemleri
ile basılır ve koparma kolaylığı bakımından özel zımba cihazı ile perfore
edilirler. İlk pullar tabakalardan makasla kesilerek ayrılırdı ve arkaları
zamklı değildi.
Pulculukta kullanılan deyim ve tanımlar:
SÜREKLİ PUL:
Posta ücretlerinin ödenmesinde kullanılmak üzere bu isim altında, çok sayıda ve çoğunlukla iki renkli olarak bastırılan pullardır.
RESMİ PUL:
Genel ve Özel Bütçeli Daireler ile Belediyelerin posta gönderilerinde kullanılan pullar.
ANMA PULU:
Belirli bir olay veya kişiyi anmak üzere çıkarılan ve üzerine genellikle o olay veya kişiye ait resim ve motifler basılan pullardır. Bu pulların
tirajları kısa zamanda tükenecek şekilde sınırlı olur.
ANMA BLOKU:
Bir olayı veya kişiyi anmak için ya da propaganda amacıyla basılan ve üzerine
genellikle o olay veya kişiye ait resim ve motifler bulunan pullardır. Zımbalı
veya zımbasız bir ila birkaç pulu kapsayan, bütün olarak basılan küçük pul tabaklarıdır.
EK DEĞERLİ PUL:
Yılda iki kez ( Türkiye için geçerli) çıkan bu pulların nominal değerlerine, + işaretiyle bir değer daha ek-lenmiştir.
Bu ek eğerin % 75'i Kızılay'a % 25'i Çocuk Esirgeme Kurumu'na yardım olarak verilir.
UÇAK PULU :
Posta ücret tarifesinde uçakla gönderilecek posta maddeleri için öngörülen ücretlerde bastırılan ve üzerinde havacılıkla ilgili resimler bulunan pullardır.
TEMATİK PUL :
Kuş, çiçek, spor, meşhur adamlar, şehirler, tablolar, otomobiller gibi belli konuların resimlerini taşıyan pullardır.
TAKSE PULU :
Postaya verildiği gün ücreti ödenmemiş veya eksik ödenmiş posta gönderilerinin alıcılarından veya gerektiğinde göndericilerinden alınan ücretler için kullanılan
pullardır. Bu pullar başka posta hizmetle-rinde kullanılmazlar.
TET - BEŞ :
Birbirine ters olarak basılan birbirinin aynı iki puldur.
FÖYYE :
Üzerinde dantelli veya dantelsiz bir veya birkaç pul basılmış olan ve kenarlarında
çoğu zaman yazılar taşıyan küçük pul tabakasıdır.
SÜRŞARJ :
Pulun değerini değiştirerek veya değiştirmeksizin başka bir olayı anmak
veya pulun çıkarılış amacını değiştirmek için üzerlerine yeni yazılar, rakamlar veya motifler basılması işlemidir.
VARYETE :
Bir pulun değişik şekillerde basılmasıdır. Erörden farkı PTT'nin kontrolü altında yapılmasıdır.
SANTRE :
Pul resmini çevreleyen çerçevenin (formanın) pul kağıdının tam ortasına basılmasıdır.
PORTFÖY :
Bir anma pulu için bastırılan ve içinde söz konusu anma pulu, bununla ilgili ilkgün zarfı, kart veya öbür yayınların olduğu Filatelik dosya.
SERİ :
Aynı ad altında çıkarılan pulların her değerini içine alan takıma denir.
BLOK :
Birbirinden ayrılmamış, üst üste veya yanyana en az 4 pulun meydana getirdiği gruptur.
LEJAND :
Pul üzerindeki yazılara denir.
ŞARNİYER :
Pulların albüne tutturulmasına yarayan küçük zamklı kağıt parçası.
FİLATELİK ZARF :
İlkgün veya özelgün damgasını taşıyan özel zarflardır.
İLK GÜN DAMGALI ZARF :
Üzerlerine bir anma veya sürekli pul serisi yapıştırılıp konuya ait ilkgün damgası ile damgalanmış, yazı ve motifler taşıyan özel zarflardır.
ÖZEL GÜN ZARFI :
Üzerlerine yapıştırılan pula özel bir filatelik damga basılan, damga konusu
ile ilgili yazı ve motifler taşıyan özel zarflardır.
MARJ :
Pul tabakalarının ve anma bloklarının kenarlarında veya pulların çerçeveleri dışında kalan baskısız kısımlardır.
POSTA KARTI :
Üzerinde 'POSTA KARTI' ibaresi taşıyan,alınacak ücreti gösterir pul baskısı bulunan, resimli veya resimsiz kartlardır.
PERFORAJ :
Tabakalardaki ve anma bloklarındaki pulların birbirinden kolay ayrılabilmeleri için aralarının zımbalanması işlemidir.
DANTEL :
Perforaj işlemi sonrasında pulların kenarlarında meydana gelen dişlerdir.
DEĞER :
Postada kullanılan değerli kağıtların üzerlerinde belirtilen para tutarı veya bir serideki pullardan biri.
EMİSYON :
Bir değerli kağıdın veya pulun tedavüle çıkarılması.
ERÖR :
Değerli kağıtların basımı veya zımbalanması sırasında meydana gelen hatadır.
ESE :
Baskı durumunu pulu bastıran kuruluşa göstermek için hazırlanan provalardır. Eseler yalnızca PTT müzesi veya arşivlerinde bulunur, satılmazlar.
FORMA :
Pul üzerindeki resmin marj hariç mm olarak boyutu.
TİRAJ :
Pul ve değerli kağıtların baskı adedi.
FİLİGRAN :
Pulların kağıdında bulunan ve ışığa tutulduğunda görülen yazı, çizgi, şekil
veya motif gibi özel bir belirti-dir. Pulun sahtesinin basılmasını önlemede kullnılır.
POŞET :
İçinde monte edilmiş bantlar olan ve posta pulu konulabilir plastik muhafaza.
FLAM :
Ücret ödeme makinalarında tarih sangasının yanına basılan 3,3 x 4,4 cm. boyutunda,
dörtgen şeklinde olup, içinde reklam, slogan vb. bulunan damga izidir.
MAKSİMUM KART :
Üzerinde büyütülmüş olarak bir posta pulundaki resim bulunan ve ayrıca basılmış
veya yapıştırılmış olarak pulun kendisini taşıyan özel damgalı filatelik kart.
Damgalar :
NORMAL DAMGA :Pullar postada ancak bir kez kullanılırlar.
Bunu sağlamak için pullar yapıştırıldıktan sonra posta damgasıyla iptal edilir. İLKGÜN DAMGASI :Pulların tedavüle çıkarıldıkları
gün, basılan ve üzerlerinde konuya ait yazı ve motifler bulunan tarih damgalarıdır. ÖZEL GÜN DAMGASI :Anma pulu çıkarılmamış bazı önemli
olaylar için her hangi bir pul yapıştırılmış zarfa, o günü hatırlatan ve konusuyla ilgili vurulan damgadır.
Kolleksiyon:
Koleksiyona konacak pullarda aranacak en önemli özellik pulun sağlam
olmasıdır. Yırtık, buruşuk, dantelleri kopuk, lekeli, kirli ve soluk
pulların hiçbir değeri yoktur. Biriktirilen pullar damgalı ise, üstündeki
damga temiz ve okunaklı olmalıdır.Damga koyu ve kirli ise ya da pul
hasarlamış ise o pul kusurlu sayılır. Öncelikle pulların muhafaza edileceği
albümlerin kuru ve rutubetsiz olması gereklidir.
Pul albümleri üst üste değil dikey olarak dizilmelidir.
Albümleri en az ayda bir defa sayfa sayfa açarak hava-landırmak gereklidir.
Pullar yerleştirilirken aralarında en az 5 mm. aralık bırakılmalı, damgasız
pullar, arkasına parmak izi çıkmaması için mutlaka pul
maşası ile tutulmalıdır.
Pulları damgasız ve damgalı olarak birik-tirmek mümkündür. Damgalı
olanların damgası özel bir damga ise, zarfı ile birlikte saklamak gereklidir.
Pulları zarflarından ayırmak için, pulun yapışık olduğu kağıt ile birlikte
ılık su dolu bir kaba konularak birbirinden ayrılıncaya kadar bekletilmesi
gerekir. Daha sonra zedelemeden zamklı kısmı üste gelecek şekilde kurutulmaya
bırakılır. Pul iyice kurumadan kalın bir kitap arasına konularak düzgün
bir şekilde kalması sağlanır.
Pul, koleksiyon için hazırdır.
Koleksiyon çeşitleri:
KLASİK VEYA ÜLKE KOLEKSİYONU:
Bir ülkeye ait pulların belli bir tarihten başlayarak, eksiksiz
olarak çeşitli şekil, zarf, blok v.s. olarak biraraya getirilmesi. TEMATİK KOLEKSİYONLAR :
Belli bir plana göre yapılan düzenlemedir. Pulların üzerindeki resim,
şekil ve konular esas alınarak yapılan koleksiyondur. (Örnek, müzisyenler,
kuşlar, böcekler, çiçekler gibi. MOTİF KOLEKSİYONLARI:
Pulların çıkış amaçlarına göre biraraya getirilmeleridir.
NOT : Tematik koleksiyon ile motif kol-leksiyonu arasındaki fark şudur;
tematik koleksiyonda, belirli bir konu işlenir, belli bir tez pullarla
açıklanır. Motif kolleksi-yonda ise sadece ilgili pullar biraraya getirilir.
Pul biriktirmeye yeni başlayanlar:
Yeni başlayanlar için kolleksiyona bir seri pul, eğer varsa bir
adet özel blok ve ilk gün zarfı ile başlamak yeterlidir. Eğer istenirse
birbirinden ayrılmamış üst üste ve yanyana 4 pulun meydana getirdiği
4'lü blokda alınabilir.
Pullar kullanılmamış olarak yani damgasız veya kullanılmış olarak yani
dmgalı olarak saklanırlar. Damgalı olanları eğer damga özel bir damga
ise, zarf ile saklamak uygundur. Aksi halde pulu yıkamak gerekir. Bunun
için pul yapışmış olduğu kağıt ile beraber ılık suya konur ve kağıttan
ayrı-lıncaya kadar bekletilir. Sonra kağıttan ayrılmış olan pul alınır,
zamklı kısmı yukarı gelecek şelilde bir gazete kağıdı üzerinde kurumaya
bırakılır. Kuruyan pul, bir süre kalın bir kitap arasına konarak ütülenir.
Yani düzgün bir hale getirilir. Böyle bir pul artık saklanmaya veya
kolleksiyona hazırdır. Kurutma işlemi için özel kurutma defterleri de
vardır.
Bir filatelist için gerekli malzemeler:
Pul biriktirenlere şu temel malzemeler gereklidir.
Pul pensi (Pul maşası)
Pulları tutup deftere veya albüme yerleştirmek için kullanılır.
Büyüteç
Pulların hasarlı veya parmak izi olup olmadığı konusunda faydalanılan
araçtır.
Pul defteri/Pul Albümü
Pulların muhafaza edilmesi için gerekli olan en önemli malzemedir. Pullar
albümlere, konularına, emisyon tarihine ya da ülkelerine göre yerleştirilir.
Föy
Pulların sergilenmesi, saklanması için özel olarak hazırlanmış, üzeri
kareli veya düz olan karton sayfalardır.
Havid
İçine pul konulması için hazırlanmış ön yüzü saydam, arka yüzü zamklı
özel zarf veya kılıflardır.Pullar bunların içine konarak föylere yapıştırılır.
Şarniyer
İnce, tutkallı özel kağıt parçalarıdır. Bir kısmı pulun arkasına, diğer
kısmı da herhangi bir deftere veya föye yapıştırılır.
Katalog
Pullar hakkında fiat, renk, ebat, tiraj gibi bilgiler içeren yayınlardır.
Filatelik sergi:
Yukarıda açıklanan esaslara göre hazırlanmış kolleksiyonların özel
salonlarda sergilenmesi filatelik sergidir.
Föyler üzerinde hazırlanan kolleksiyonlar, sergi salonlarındaki panolara
yerleştirilir. Sergi bir yarışma özelliğini gösterir. Türkiye Filateli Dernekleri
Federasyonu ile dernek üyeleri arasından seçilen juri tarafından
ödüle layık görülenler, derecelendirilir. Bunlara madalya vb. ödüller
verilir. Sergiler bölgesel, ulusal ve uluslararası olabilir. Bu sergilere
ait bilgiler filateli derneklerinden elde edilebilir.
Sergilerden amaç, pulların önemini an-latmak, koleksiyonculuk zevki
aşılamak, yabancılara karşı da bu minik elçiler eliyle ülkeyi tanıtmaktır.
Pul kültürdür. Sergi bir kültür alış verişidir.
Pul adı, fiyatı, konusu, basım yılı, basımevi vb. bilgilerden herhangi birini girin ve "Ara" butonuna basın.
